«بیگانه» فرانسوا اوزون؛ اقتباسی چشمنواز از کامو که در عمق، جسارت کافی ندارد
به گزارش آژانس خبری سینمادرام، فیلم «The Stranger» به کارگردانی François Ozon، اقتباسی فضاساز و تا حد زیادی وفادار از رمان مشهور Albert Camus است که اگرچه از نظر بصری چشمنواز است، اما شاید بیش از حد زیبا برای انتقال عمق فلسفی اثر اصلی به نظر برسد.
این فیلم نخستینبار در Venice Film Festival ۲۰۲۵ به نمایش درآمد و قرار است از ۴ آوریل ۲۰۲۶ بهصورت محدود اکران شود.
اوزون که بهخاطر تنوع سبک و ژانر در آثارش شناخته میشود، بار دیگر نشان میدهد که فیلمسازی تکرارشونده نیست. از «Swimming Pool» با حالوهوای روانشناختی گرفته تا «8 Women» موزیکال و «In the House»، او همواره به سراغ فضاهای متفاوت رفته است. وجه مشترک آثارش، کنجکاوی بیقضاوت نسبت به رفتارهای هنجارشکن و توجه به ابعاد جسمانی و جنسی شخصیتهاست.
در اقتباس از رمان «The Stranger»، اوزون تلاش کرده بُعدی جسمانی و حتی اروتیک به داستان اضافه کند؛ اقدامی جسورانه با توجه به اینکه قهرمان داستان در متن اصلی، شخصیتی سرد و بیاحساس است که همین بیتفاوتی سرنوشت او را رقم میزند.
با این حال، این فیلم بازنویسی رادیکال محسوب نمیشود. تغییرات اصلی در پرداخت شخصیتهای الجزایری بومی و برجستهسازی تنشهای سیاسی میان فرانسویها و الجزایریهاست. در حالی که در رمان، این شخصیتها بهطور کلی «عرب» نامیده میشوند، اوزون تلاش کرده به آنها هویت فردی بیشتری ببخشد. با این وجود، دیالوگها تا حد زیادی وفادار به متن اصلی باقی ماندهاند.
شخصیت اصلی، «مورسو» با بازی Benjamin Voisin، یک فرانسوی-الجزایری است که در دوران استعمار فرانسه در الجزایر زندگی میکند؛ دورهای که قوانین تبعیضآمیز، حقوق کمتری برای بومیان قائل بود. فیلم بهسرعت این فضای سیاسی را از طریق نشانههایی بصری مانند گرافیتیهای مرتبط با جبهه آزادیبخش الجزایر معرفی میکند.
مورسو شخصیتی بیتفاوت و منزوی است؛ حتی خبر مرگ مادرش نیز واکنش احساسی خاصی در او ایجاد نمیکند. بازی ووآزن در این نقش، حضوری سرد و در عین حال جذاب ارائه میدهد؛ شخصیتی که در ظاهر کاملاً کنترلشده است اما در درون، دنیایی مبهم دارد.
در ادامه، رابطه او با زنی به نام «ماری» (با بازی Rebecca Marder) شکل میگیرد؛ رابطهای که در تضاد با بیاحساسی او، سرشار از گرما و میل است. در کنار این خط داستانی، تعامل او با همسایگانی مانند «ریمون» (با بازی Pierre Lottin) و ماجرای خشونت علیه یک زن الجزایری، مسیر داستان را به سمت نقطهای سرنوشتساز سوق میدهد.
یکی از تفاوتهای مهم فیلم با رمان، پرداخت بیشتر به زمینههای اجتماعی و سیاسی است. اوزون تلاش کرده نشان دهد که انتخابهای مورسو و جایگاه اجتماعی او، به اندازه رفتارهای فردیاش در سرنوشتش تأثیرگذار هستند.
از نظر بصری، فیلم با فیلمبرداری سیاهوسفید و فضاسازی دقیق، تجربهای چشمگیر خلق میکند. موسیقی وهمآلود Fatima Al Qadiri نیز به ایجاد فضایی پرتنش کمک کرده است. بازسازی الجزایر دهه ۳۰ میلادی با جزئیاتی دقیق انجام شده و توجه به زیبایی بصری در تمام اجزای فیلم دیده میشود.
با این حال، یکی از مهمترین عناصر رمان کامو — حس بیگانگی و پوچی — در این اقتباس تا حدی کمرنگ شده است. در نتیجه، مورسو در این نسخه کمتر بهعنوان فردی سرگردان و بیشتر بهعنوان شخصیتی آگاهانه نیهیلیست به تصویر کشیده میشود.
فیلم در خلق اتمسفر موفق است و لحظات بصری جذابی ارائه میدهد، اما در انتقال عمق فلسفی و «عجیب بودن» اثر اصلی، بهطور کامل موفق عمل نمیکند. در نهایت، «بیگانه» اوزون بیشتر بهعنوان یک تجربه بصری و حسی قابل توجه است تا اقتباسی کاملاً وفادار به روح اگزیستانسیالیستی رمان.
امتیاز این فیلم B- اعلام شده و اکران آن توسط Music Box Films از ۴ آوریل آغاز خواهد شد.
